Vinho Verde: waarom Portugals grootste wijnregio perfect past bij de zomer

Als er één wijnregio is die dit seizoen de aandacht verdient, dan is het Vinho Verde in Portugal. De naam betekent letterlijk 'groene wijn', een verwijzing naar jong geoogste druiven en niet naar de kleur van de wijn zelf. Precies die frisheid maakt de wijnen geliefd nu consumenten steeds vaker kiezen voor lichte, drinkbare stijlen met een bescheiden alcoholpercentage.

Doreen Winkler, sommelier en oprichter van online wijnwinkel Orange Glou in New York, ziet die aantrekkingskracht dagelijks terug bij haar klanten. Vinho Verde wordt volgens haar nog te vaak weggezet als goedkope, licht mousserende wijn, terwijl de regio in werkelijkheid een breed en verfijnd palet aan stijlen produceert.

Een geschiedenis die teruggaat tot de Romeinen

De officiële afbakening van Vinho Verde dateert uit 1908, maar pas in 1984 kreeg de regio de status van beschermde oorsprongsbenaming. De wijnbouwtraditie zelf is veel ouder. Al eeuwen geleden verbouwden Feniciërs, Kelten en Romeinen wijnstokken in het noordwesten van het Iberisch schiereiland. Al in de zestiende eeuw exporteerde Portugal zijn eerste wijnen naar andere Europese landen, met Vinho Verde als koploper. Wijnen uit de subregio Monção e Melgaço waren bijzonder geliefd bij de Engelsen, die ze verhandelden tegen kabeljauw.

Met ongeveer 24.000 hectare wijngaard is Vinho Verde vandaag de grootste wijnregio van Portugal. Het gebied is onderverdeeld in negen subregio's, elk met een eigen klimaat: van koelere kustzones tot warmere gebieden landinwaarts. Die diversiteit vertaalt zich in een breed spectrum aan stijlen, van lichte bruisende witte wijnen tot Pét-Nat en méthode traditionnelle mousserende wijnen, rijke droge witte wijnen, oranje wijnen, levendige rosés en diep gekleurde, tanninerijke rode wijnen.

Inheemse druiven en de opmars van lichte rode wijnen

Vinho Verde staat bekend om zijn inheemse druivenrassen. Officieel zijn 45 variëteiten toegestaan, al wordt het gros van de wijnen gemaakt met een twaalftal druiven. Bij de witte variëteiten gaat het vooral om Alvarinho, Azal en Trajadura, terwijl Vinhão, Espadeiro en Padeiro de bekendste rode druiven zijn.

Winkler wijst nadrukkelijk op de lichte rode wijnen van de regio, gemaakt van een mix van witte en rode druiven die samen fermenteren. Deze historische, vaak rustieke stijl heet Palhete en levert volgens haar een uniek levendige wijn op die het proberen waard is. Opvallend is dat de reputatie van Vinho Verde ooit juist op rode wijn werd gebouwd, terwijl tegenwoordig zo'n 85 procent van de export uit witte wijn bestaat. De rode wijnen blijven grotendeels binnen Portugal zelf.

De afgelopen tien jaar investeerde de Regionale Wijncommissie van Vinho Verde, samen met gedreven producenten, in het herstel van bijna verdwenen druivenrassen zoals Borraçal. Het doel is het genetische erfgoed van de regio te behouden en de druivendiversiteit te versterken, iets wat met het oog op klimaatverandering steeds belangrijker wordt.

Wat dit betekent voor de Nederlandse en Belgische bar

Voor Nederlandse en Belgische horeca is Vinho Verde interessant vanwege die combinatie van lage alcohol, frisse zuren en veelzijdigheid. De wijnen lenen zich uitstekend als glaasje bij de borrel, als basis voor lichte wijncocktails of als alternatief voor gasten die op zoek zijn naar iets anders dan de bekende Provençaalse rosé of Italiaanse Pinot Grigio. Ook de opkomst van oranje wijnen en Pét-Nat uit de regio sluit aan bij de groeiende belangstelling voor natuurwijnen op de kaart.

Traditioneel gebruikten wijnbouwers in de regio bijzondere teelttechnieken, zoals de enforcado methode waarbij wijnstokken langs bomen en heggen omhoog groeiden aan de rand van akkers met winstgevendere gewassen. Tegenwoordig zijn moderne pergola's en kruisvormige constructies, cruzeta genoemd, gangbaarder. Deze technieken onderstrepen hoe de regio al eeuwenlang zoekt naar een efficiënte balans tussen landgebruik en wijnbouw, iets wat past bij de huidige aandacht voor duurzaamheid in de wijnwereld.