AI-tractor Monarch beloofde Amerikaanse wijnbouw te redden, nu is het bedrijf failliet

Een tractor die zonder chauffeur tussen de wijnstokken door rijdt, op zonne-energie draait en ook nog eens duizenden euro's per jaar bespaart. Dat klinkt als de droom van elke wijnboer, en precies dat beloofde het Amerikaanse bedrijf Monarch Tractor. Acht jaar en 200 miljoen dollar aan investeringen later is het bedrijf gestopt, blijkt uit onderzoek van VinePair.

Voor de cocktail- en horecawereld lijkt een verhaal over landbouwtechniek misschien ver van je barbord af te staan. Toch is het relevant: wijn is de grondstof achter tal van klassiekers en de wijnindustrie worstelt met dezelfde problemen als de horeca, van personeelstekorten tot stijgende kosten. Wat hier misging, zegt iets over hoe moeilijk het is om technologie en traditie te laten samensmelten.

Wat Monarch precies beloofde

Monarch Tractor werd in 2018 opgericht in het Californische Livermore, een steenworp van Silicon Valley. Achter het bedrijf stonden Carlo Mondavi, telg uit de bekende wijnfamilie, oud-Tesla-manager Mark Schwager en robotica-expert Praveen Penmetsa. Hun tractor reed volledig elektrisch, kon autonoom door de wijngaard navigeren en had een batterij die tot veertien uur meeging op een enkele lading.

De belofte was groot: gemiddeld 18.000 dollar besparing per jaar door het schrappen van dieselkosten, minder chemisch gebruik en waardevolle data over de gezondheid van de druiven. Een 360-gradencamera hield de wijngaard in de gaten en stuurde die informatie live door naar de boer, zelfs op afstand.

Waarom grote wijnhuizen enthousiast instapten

Het idee sloeg aan. Grote namen als Jackson Family Wines, Gallo en Constellation Brands lieten zich overtuigen, net als voedingsbedrijven Dannon en Driscoll. Wente Family Vineyards in de gerenommeerde Livermore Valley testte de tractor al vanaf 2019, mede dankzij subsidies van de regionale luchtkwaliteitsdienst. Voor die druppel-voor-druppel controle van wijnstokken, ooit met de hand gedaan, betekende de tractor een flinke efficiëntieslag.

Tegen 2023 claimde oprichter Mondavi dat Monarch al 45.000 hectare landbouwgrond had bewerkt en boeren gezamenlijk een miljoen dollar aan brandstofkosten had bespaard. Bestellingen kwamen binnen uit 81 landen en tijdschrift Forbes waardeerde het bedrijf op meer dan 500 miljoen dollar.

Wat er misging achter de schermen

Toch begonnen de scheuren zichtbaar te worden. In 2024 verplaatste Monarch de productie van Livermore naar een fabriek van het Taiwanese Foxconn in Ohio, het bedrijf dat vooral bekendstaat van iPhones en spelcomputers. 'Foxconn bouwt iPhones, ze staan niet bekend om het bouwen van tractoren', zegt Tim Bucher, wijnmaker in Dry Creek Valley en oprichter van landbouwsoftwarebedrijf Agtonomy, tegen VinePair.

In augustus 2025 verkocht Foxconn die fabriek alweer, waardoor Monarch zonder productielocatie kwam te zitten. Een maand later klaagde een tractordealer het bedrijf aan wegens 'defecte' voertuigen. In november volgde een tweede rechtszaak, aangespannen door een dealer uit Idaho die tien tractoren had gekocht voor ruim 773.000 dollar en stelde dat de voertuigen niet autonoom bleken te functioneren zoals beloofd.

Ontslagen volgden, personeel kreeg waarschuwingen over een mogelijke sluiting en oprichter Mondavi vertrok na een conflict met de directie over hoe de technische problemen aangepakt moesten worden.

Uiteindelijk werden de bezittingen van Monarch in april overgenomen door bouwmachinegigant Caterpillar. Het bedrijf zelf hield op te bestaan.

Wat dit betekent voor wijn- en barwereld

Het verhaal van Monarch is meer dan een mislukte start-up. De Amerikaanse landbouwsector zit in zwaar weer door hoge arbeidskosten, klimaatverandering en een verzwakkende wereldwijde vraag naar wijn, een probleem dat ook Europese wijnbouwers en, indirect, de Nederlandse en Belgische bar herkennen. Juist technologie zoals die van Monarch zou kleine wijnboeren kunnen helpen overleven.

De vraag blijft of het probleem vooral intern lag, bij productiefouten en interne ruzies, of extern, bij toeleveringsketens en gebrek aan overheidssteun voor duurzame landbouw. Waarschijnlijk is het allebei. Wat het verhaal wel laat zien: zelfs met honderden miljoenen aan investeringen en steun van 's werelds grootste wijnhuizen is de wijnbouw nog niet klaar voor volledig autonome technologie, of de technologie nog niet klaar voor de wijngaard.

Voor de bar heeft dit vooral een symbolische betekenis. Net als bij jonge fine-winekopers die traditie combineren met nieuwe verwachtingen, blijkt ook hier dat innovatie in de drankenwereld staat of valt met geduld, degelijk vakmanschap en een langetermijnvisie, niet met een snelle belofte van duizenden euro's besparing per seizoen.