De Appletini en Pornstar Martini zijn terug: dit is de tini-revival op de cocktailkaart

De Appletini staat weer fier op de kaart, de Pornstar Martini krijgt een bubbeltje Champagne erbij en zelfs de ooit verguisde Lychee Martini duikt weer op, nu met jasmijn en Vietnamese gin. De tini's zijn terug van weggeweest en dit keer nemen ze zichzelf een beetje minder serieus.

Die comeback begon eigenlijk met één drankje: de Espresso Martini. Sinds die cocktail een paar jaar geleden zijn spectaculaire terugkeer maakte, is hij niet meer weg te denken van moderne kaarten. Bartenders noemen hem inmiddels het paard van Troje van de cocktailwereld: eenmaal binnen, opende de Espresso Martini de deur voor al zijn zoetere, fruitigere neefjes en nichtjes.

Wat is een tini eigenlijk?

Officieel heeft een 'tini' weinig met de klassieke Martini te maken. Waar een echte Martini Dry draait om de spanning tussen gin of vodka en droge vermout, is een tini vooral een kleurrijke, fruitige cocktail die in een martiniglas wordt geserveerd. Precies dat contrast, sterk drankje in een elegant glas, maakte de tini's in de jaren negentig en nul mateloos populair in clubs en restaurants.

French en Espresso Martini: de pioniers

De French Martini, een combinatie van vodka, ananassap en frambozenlikeur Chambord, werd in 1996 bedacht door cocktaillegende Dale DeGroff voor restaurateur Keith McNally. Pas toen het drankje op de kaart kwam bij het beroemde New Yorkse Balthazar, sloeg het echt aan. Volgens DeGroff was het een van de vonken die de hele 'cocktail als Martini'-gekte deed ontstaan.

De Espresso Martini heeft een vergelijkbaar verhaal, maar dan met nog meer bekendheid. Britse barlegende Dick Bradsell bedacht hem in de jaren tachtig in Londen als Vodka Espresso, tegen zijn eigen wil in werd het al snel de Espresso Martini genoemd. Tegenwoordig vind je overal ter wereld eigen versies, van slimme met koffie gezette varianten tot ronduit vreemde interpretaties met Parmezaanse kaas. Wil je het origineel proeven, begin dan bij een simpele Espresso Martini en bouw vanaf daar je eigen twist. Het volledige verhaal achter deze revival las je bij Punch.

Pornstar, Lychee en Appletini: de kitschklassiekers

Geen tini is zo veelbesproken als de Pornstar Martini, in 2003 bedacht door de inmiddels overleden Douglas Ankrah in Londens Townhouse. De cocktail combineert passievrucht, vanille en vodka, en wordt geserveerd met een shotje gekoelde Champagne ernaast. Uit onderzoek naar meer dan honderd miljoen Google-zoekopdrachten bleek de Pornstar Martini de meest gezochte cocktail ter wereld te zijn, met bijna dubbel zoveel interesse als de Piña Colada. Inmiddels bestaat hij bevroren, sprankelend, met een lepeltje kaviaar en zelfs in de kleur blauw.

De Lychee Martini maakte in de jaren negentig een minder glorieuze reis. Het drankje werd het symbool van wat bartenders wel de 'donkere eeuwen' van de cocktailwereld noemen: zoet, gemaakt met vodka en vaak met lychee-sap uit blik. Aziatische restaurants pakken het drankje nu terug en geven het een eerlijke basis met ingrediënten als jasmijn, Vietnamese gin en soms zelfs een vleugje vissaus.

De Appletini zag het levenslicht in de jaren negentig bij het inmiddels gesloten Lola's in West Hollywood, in een tijd die volgens journalist Laurel Miller nergens bang voor was, zeker niet voor felgroene siroop en veel te veel suiker. Nu wordt hij geserveerd met heldere appelklaring, kruidenlikeuren als Chartreuse en Suze, en soms met een compleet garnituur naast het glas, net als bij een echte Martini.

Zo proef je het verschil: van blikje naar vakwerk

De rode draad in deze revival is techniek. Waar de tini's van weleer draaiden om kant-en-klare siropen en sap uit blik, gebruiken bartenders nu huisgemaakte grenadine, vers geperst sap en technieken als fat washing, waarbij een sterkedrank een subtiele vetlaag meekrijgt van bijvoorbeeld kokosolie voor extra body en smaak.

Canny leerde de roze, kokosrum-gebaseerde Bikini Martini kennen als clubbartender in de tijd van gearomatiseerde kokosrums zoals Malibu. Voor zijn eigen bar gaf hij het drankje een serieuze upgrade met fat-washed kokosrum, zelfgemaakte grenadine en vers ananassap, en zette het gewoon naast de klassiekers op de kaart.

Wat dit betekent voor de Nederlandse en Belgische bar

Voor de Nederlandse en Belgische cocktailscene is dit vooral goed nieuws voor wie graag lacht achter de bar. De opleving laat zien dat nostalgie en vakmanschap elkaar niet uitsluiten: een drankje met een kitschimago van weleer kan met de juiste ingrediënten en techniek zomaar weer serieus genomen worden. Sta je zelf achter de bar of shake je thuis, dan is dit het moment om die oude Appletini of Cosmopolitan weer eens uit de kast te halen, maar dan met verse ingrediënten in plaats van een flesje siroop uit de jaren negentig. Proef je het verschil? Dat is precies de bedoeling.