Van pinot noir naar zeven andere rode druiven: dit zijn de smaakverwante alternatieven

Pinot noir is de soufflé onder de rode druiven: notoir lastig om te verbouwen, maar in de juiste handen ronduit verrukkelijk. De dunschillige druif staat bekend om zijn frisse zuren, zijden tannines en gelaagde smaken van rood fruit, bloemen, aarde, kruiden en specerijen. Die complexiteit heeft pinot noir een leger fervente fans opgeleverd, met de wijnen van Bourgondië, de historische bakermat van de druif, als absolute kroonjuwelen.

Maar pinot noir voelt zich ook thuis in andere koele klimaatzones, van de Willamette Valley in Oregon tot de Central Coast in Californië en Duitsland, waar de druif Spätburgunder heet. Zelfs in champagne speelt pinot noir een hoofdrol. Kortom: één druif, ontzettend veel gezichten.

Wat maakt pinot noir zo geliefd (en zo lastig te vervangen)

"Pinot noir is een moeilijke druif om in een hokje te stoppen", zegt Tynan Pierce, wijndirecteur van Yes Society, in het oorspronkelijke artikel van VinePair. Hij wijst op het verschil tussen een rijke, structuurvolle pinot noir van de Sonoma Coast en een delicate, klassieke Bourgondische versie. Voor je op zoek gaat naar een alternatief, is het dus slim om eerst te bepalen wat je precies aantrekt in pinot: de aromatische complexiteit, het sappige rode fruit, de frisheid, of vooral hoe goed de wijn bij eten past.

Geen druif is een perfecte kopie, maar een aantal komt verrassend dichtbij. Van voor de hand liggende neefjes tot verrassende buitenbeentjes: dit zijn zeven druiven die de moeite waard zijn.

Zo proef je het verschil: van gamay tot cinsault

Gamay is genetisch gezien het dichtstbijzijnde alternatief: een natuurlijke kruising tussen pinot noir en gouais blanc. Dat zie je terug in het lichte tot middelzware lijf, de levendige zuren en het knallende rode fruit. De klassieke stijl vind je in Beaujolais, waar gamay de scepter zwaait nadat de druif in de veertiende eeuw uit naburig Bourgondië werd verbannen. Winemaker Jessica Gasca van Story of Soil noemt gamay "speelser en fruitiger, met een extra hartige laag".

Wie liever iets warmers zoekt, moet bij cinsault zijn. De druif wordt al eeuwen gebruikt in blends uit de Rhône en de Provence en levert zachte tannines met rijpe kers en aardbei. Ali Schmidt, wijndirecteur bij Emmer & Rye Hospitality, noemt het treffend een "pinot voor warm weer".

Mediterrane en Iberische alternatieven

Op Sicilië vind je frappato, een druif die je kunt zien als pinot noir met een mediterraan accent. Historisch gezien werd frappato veel gemengd met de stevigere nero d'avola, maar als solowijn levert de druif lichte, zijdezachte reds op. Sommelier Chris Dillman van Littleton's Market prijst het "glanzende, rijpe rode fruit" en wijst op de kruidige, olijfachtige geur die de mediterrane oorsprong verraadt.

Dichter bij huis, in Toscane, ligt sangiovese, de druif achter vrijwel elke Chianti die je ooit bij de pasta hebt besteld. Sommelier Lucy Grundhauser van Lei Wine Bar in New York noemt sangiovese "een iets avontuurlijker tegenhanger die dezelfde Oude Wereld-sensibiliteit behoudt" als pinot, met net wat meer zuur en tannine. En waar sommige pinots flink in de portemonnee snijden, is sangiovese er in vrijwel elk prijssegment.

Verder naar het westen, in Spanje, wacht mencía. Sommelier Tess Housholder van Appellation Healdsburg noemt de druif uit Bierzo en Ribeira Sacra de "goudlokjes-druif": pittiger en peperiger dan pinot, maar met dezelfde combinatie van rood fruit, aarde en specerijen die pinot-liefhebbers zo aanspreekt.

Wat dit voor jou betekent aan de wijnschap

Grenache, in Spanje bekend als garnacha, wordt vaak afgeschreven als grote, jammige rode wijn, maar heeft net als pinot een enorme bandbreedte. Ben Kaehler, algemeen directeur van The Walls Vineyards in Walla Walla, zegt dat grenache dezelfde frisheid en lichtheid kan bieden als pinot, met kers, framboos en kruidige, hartige tonen, ook al mist de druif pinots kenmerkende zuurgraad.

En dan is er país, lange tijd afgedaan als eenvoudige alledaagse wijn, maar het overwegen waard voor wie houdt van levendige, rustieke reds met wilde aardbei, kers en een aardse toon. De druif kent veel namen (mission in Californië, criolla chica in Argentinië), maar heeft in Chili een eeuwenoude geschiedenis, met verbazingwekkend oude, niet-geënte wijnstokken die nog altijd vruchten dragen.

Voor de Nederlandse en Belgische wijnliefhebber is dit vooral goed nieuws voor de portemonnee en de ontdekkingszin: waar Bourgondische pinot noir al snel duur is, liggen gamay, sangiovese en país vaak een stuk toegankelijker in de schappen. Wie meer wil lezen over gamay en zijn witte tegenhanger uit Beaujolais, vindt achtergrond in dit artikel over Beaujolais blanc.

Proef je het verschil? Zet een fles pinot noir naast een gamay uit Beaujolais of een sangiovese uit Montalcino en je merkt meteen: verwant, maar allebei met hun eigen karakter. Precies zoals een goede bartender je nooit dezelfde cocktail twee keer op identieke wijze serveert.