Deze betaalbare scotch drink je volgens 15 bartenders zonder schuldgevoel

Scotch heeft een dure reputatie. Terecht, want er staan flessen van honderden euro's in de schappen. Maar volgens vijftien bartenders die VinePair sprak, hoef je voor een goede borrel écht niet je spaarrekening leeg te trekken.

Het idee is simpel: in plaats van één droomfles van 200 euro te kopen, kun je ook vier flessen van 50 euro halen en zo je thuisbar in één klap uitbreiden. Alleen werkt die rekensom pas als die vier flessen ook echt lekker zijn. Daarom vroeg VinePair bartenders in de Verenigde Staten, Schotland en Mexico welke scotch de beste prijs-kwaliteitverhouding biedt. Hun antwoorden lopen uiteen van rokerige Islay-malt tot romige blends, maar één ding hebben ze gemeen: geen van deze flessen kost een fortuin.

Waarom betaalbare scotch niet gelijkstaat aan matige scotch

Scotch, oftewel Schotse whisky, moet volgens de regels minstens drie jaar rijpen in eikenhouten vaten. Langer rijpen kost geld: opslag, verdamping en tijd zijn nu eenmaal niet gratis. Vandaar dat oudere, zeldzamere edities vaak duur zijn. Maar leeftijd zegt niet alles over smaak. Veel twaalfjarige of zelfs jongere whisky's zijn zorgvuldig samengesteld door blenders die precies weten hoe ze karakter en balans uit relatief jonge vaten halen.

Dat merk je ook aan de lijst die de bartenders aandroegen. Er staan Highland malts tussen zoals Glenmorangie 12 en Aberfeldy 12, rokerige Islay-flessen als Ardbeg 10, en blends zoals Johnnie Walker Black Label en Monkey Shoulder. Geen van deze namen is exclusief of moeilijk te vinden, en dat is precies het punt.

Dit zijn de bang-for-your-buck flessen volgens de bartenders

Bobby Strickland, general manager van Primo's in New York, noemt Deanston 12 Year als ondergeschoven kindje van de categorie. Hij proeft er gebakdeeg en honing in en drinkt het het liefst bij een kampvuur. Sebastian Moreno, beverage director bij Yokai in North Carolina, kiest voor Ardbeg 10 en gebruikt de whisky graag in een highball, een longdrink met whisky en bruisend water: de intensiteit van citrus, zilte kust en rook blijft dan overeind, terwijl het geheel verfrissend blijft.

Ook Highland-whisky's scoren goed. Aberfeldy 12 wordt door Gracie Goggins van The Last Word in Edinburgh omschreven als romig en toegankelijk, met honingzoet fruit, moutkoekjes en een vleugje kaneel en gember, ideaal voor wie net begint met scotch. Glengoyne White Oak krijgt lof van Ben Wald van Joyface in New York om zijn appel- en boomgaardfruit, iets wat volgens hem zowel in een zomerse highball als een winterse pure pour werkt.

Glenmorangie 12 wordt door Michael Ellis, general manager food and beverage bij het Ambassador Hotel in Tulsa, geprezen om zijn veelzijdigheid: citrus, honing, vanille en steenfruit, puur te drinken, met een scheutje water te openen, of in een klassieke highball. Highland Park 12 en Oban 14 vallen op door hun balans tussen diepte en toegankelijkheid, met rook, zeezout en zachte specerijen die vooral bij een openhaard goed tot hun recht komen, aldus de bartenders die ze aandroegen.

Blends en huismerken die verrassen

Niet alle aanraders zijn single malts. Compass Box Whisky komt naar voren als een blendhuis dat zelf niet distilleert, maar premium whisky's inkoopt en op creatieve manier samenvoegt tot flessen als Hedonism en The Peat Monster. Colby Poulin, head bartender bij Vast Restaurant in Oklahoma City, noemt het merk een constante kwaliteitsgarantie.

Johnnie Walker Black Label wordt geroemd om zijn balans tussen rook, subtiele zoetheid en specerijen, geschikt voor zowel puur als op de rotsen of bij gegrild vlees. Monkey Shoulder wordt juist aangeraden als instapfles zonder overweldigende rook of turf, precies goed voor wie de categorie net begint te verkennen. Ook The Balvenie DoubleWood 12, The Famous Grouse en Arran 10 staan op de lijst als betrouwbare, betaalbare vaste waarden.

Wat dit betekent voor jouw thuisbar

In de Verenigde Staten liggen deze flessen vaak tussen de 40 en 50 dollar. In Nederlandse en Belgische slijterijen kunnen de prijzen door accijnzen en importkosten iets hoger uitvallen, maar de meeste genoemde flessen zijn ook hier prima te vinden voor een redelijk bedrag. Het voordeel: je kunt ze zonder schuldgevoel opentrekken voor een doordeweekse borrel, in plaats van ze te bewaren voor een speciale gelegenheid.

Voor de thuisbartender is dat ook praktisch. Een fles die je makkelijk kunt aanvullen, gebruik je vaker en dus beter. Wil je die scotch verwerken in een cocktail? Een Old Fashioned laat de karaktereigenschappen van een rokerige of honingzoete whisky mooi naar voren komen, zonder dat je de fles daarvoor hoeft te reserveren voor speciale gelegenheden.

Zo proef je het verschil

Wil je zelf vergelijken? Schenk twee scotches naast elkaar, één rokerig zoals Ardbeg, één zachter zoals Aberfeldy, en proef ze eerst puur, dan met een scheutje water. Water opent de whisky letterlijk: het breekt de alcohol iets open waardoor aroma's als honing, fruit of rook makkelijker vrijkomen. Proef je het verschil tussen de twee stijlen? Dat helpt je bepalen welke smaakrichting bij jouw thuisbar past, voordat je een duurdere fles overweegt.

Wie meer wil weten over hoe experts drank op waarde schatten, kan ook terecht bij het vergelijkbare onderzoek naar gin: Welke gin past het best bij je Negroni? Imbibe testte acht flessen laat zien dat prijs en kwaliteit ook in andere categorieën niet altijd gelijk oplopen.