Fooi geven zonder de fooiregel op de rekening: kan dat eigenlijk wel

Na een uitgebreide borrel of een driegangendiner met wijnpairing wil je soms gewoon de knop uitzetten en niet meer rekenen. In de Verenigde Staten ontstond daarom een truc die als een lopend vuurtje over sociale media ging: sla de fooiregel op de rekening over, schrijf alleen het eindtotaal op en klaar. Handig, denk je dan. Maar is dat ook echt zo simpel als het klinkt?

Wat is het probleem met de fooiregel precies

Op een Amerikaans bonnetje staat doorgaans een subtotaal, een lege regel voor de fooi en daaronder een regel voor het totaal. De gast vult beide zelf in, inclusief het rekenwerk. Op het platform Threads schreef iemand dat zijn vrienden in de horeca hadden gezegd dat je gewoon 'MATH' op de fooiregel kunt schrijven en alleen het totaal invult. Geen rekensommetje meer nodig, alleen het bedrag dat je uiteindelijk wilt betalen. VinePair dook in de vraag of dat ook echt werkt zoals het lijkt.

Bartender Ashtyn 'Ash' Harris, werkzaam bij het gerenommeerde Press Club in Washington D.C., bevestigt dat de truc technisch klopt. Alleen het totaal is uiteindelijk het bedrag dat van je rekening gaat. Toch is het volgens haar niet zo zwart-wit als het lijkt.

Waarom bartenders liever alles zwart op wit zien

Het probleem zit niet in de regel zelf, maar in wat er gebeurt tussen het intoetsen van je bestelling en het moment dat je die bon ondertekent. Na een paar glazen wijn of, laten we zeggen, een uitgebreide Martini bij de lunch, is hoofdrekenen niet altijd je sterkste kant. Harris ziet dat dagelijks gebeuren.

Ze geeft een voorbeeld: stel, de rekening is 50 dollar, de gast bedoelt een fooi van 10 dollar te geven, maar schrijft per ongeluk een totaal van 62 dollar op in plaats van 60. Wat doet Harris dan? Ze rekent het verschil van 2 dollar niet door, ook al gaat dat ten koste van haar eigen fooi. Ze wil voorkomen dat een gast de volgende dag zijn bankafschrift checkt, schrikt van een te hoog bedrag en nooit meer terugkomt.

Handheld kassasystemen maken het rekenen overbodig

In steeds meer Amerikaanse bars werkt het personeel met draagbare kassasystemen, waarop de gast zelf een fooipercentage aantikt. Bartender Shammai Mading, die werkt bij Banshee en Superbueno in New York, vertelt dat dit veel rekenwerk uit handen neemt. Moet ze toch een fysieke bon printen, dan wil ze liever dat de gast zelf het fooibedrag erop schrijft, zodat ze dat correct kan invoeren in het systeem. Het totaal dient dan vooral als controle.

Wat dit betekent voor de Nederlandse en Belgische bargast

In Nederland en België werkt fooi geven anders dan in de Verenigde Staten. Hier is een leefbaar loon niet afhankelijk van fooi, en de meeste bonnetjes hebben geen apart vakje voor de fooi. Toch groeit ook hier de gewoonte om via de pinautomaat een vast bedrag of percentage bij te tikken, vooral in cocktailbars die op Amerikaanse leest zijn geschoeid. De kern van het verhaal blijft overal hetzelfde: hoe duidelijker je bent over wat je bedoelt te betalen, hoe minder kans op een vervelend verrassinkje op je rekeningafschrift, of een bartender die stiekem een deel van zijn verdiende fooi inlevert om jou tevreden te houden.

Dat 'integriteitsdingetje', zoals Harris het noemt, is precies waarom veel bartenders liever iets minder verdienen dan een gast met een vervelend gevoel achterlaten. Vertrouwen tussen bar en gast is nu eenmaal moeilijker terug te winnen dan twee dollar.

Zo doe je het zelf slim, zonder gedoe

Wil je het jezelf en de bartender makkelijk maken? Vul dan toch gewoon beide regels in, ook als het even moeite kost. Twijfel je over het percentage, rond dan naar een rond getal en check of fooi en totaal logisch op elkaar aansluiten. Werkt de bar met een handheld kassasysteem, dan hoef je vaak alleen op een percentage te tikken en is het rekenwerk toch al voor je gedaan. En mocht je onderweg een borrel plannen met vrienden, dan is een Old Fashioned natuurlijk altijd een prima aanleiding om die fooi extra ruimhartig te maken.

Uiteindelijk komt het neer op iets heel simpels: volledige transparantie werkt het best voor iedereen achter en voor de bar. Zoals Harris het samenvat, is het ergste wat er kan gebeuren dat een gast het gevoel krijgt de bar niet meer te kunnen vertrouwen. En dat is nergens goed voor, ook niet voor die volgende ronde.