Ada Coleman: de barvrouw achter de Hanky Panky van de Savoy

Stel je een avond voor in de American Bar van het Savoy in Londen. De zaal zit vol gasten, de glazen tikken tegen elkaar en achter de toog staat een vrouw die elke bestelling kent. Dat beeld is minder vanzelfsprekend dan het lijkt, want in die tijd hadden vrouwen zelden de leiding over een bar.

Een vrouw achter de toog

Ada Coleman werkte als barvrouw in een beroep dat vooral door mannen werd bepaald. Volgens de meeste bronnen was ze vanaf 1903 hoofdbartender van de American Bar van het Savoy, een functie die voor een vrouw van die tijd bijzonder was. Hoe haar dagelijkse werk er precies uitzag, weten we uit krantenberichten en uit verhalen die collega's later doorvertelden. Juist daarom is het goed om voorzichtig te zijn met de details.

De American Bar van het Savoy

Het Savoy was een van de bekendste hotels van Londen, en de American Bar trok gasten uit binnen- en buitenland. Een goede bar in die periode draaide op klassieke recepten, zorgvuldige verhoudingen en een scherp oog voor balans. Wie de cocktails uit die sfeer wil proeven, kan beginnen bij de Aviation, een sierlijke gin cocktail met een subtiel bloemige toon.

De Hanky Panky, geroerd en niet geschud

De Hanky Panky bestaat uit gin, zoete vermout en een barspoon Fernet-Branca. Je roert alles met ijs in een mengglas, zodat de drank helder en glad blijft, en zeeft hem daarna in een gekoelde cocktailglas. De afwerking is een sinaasappelschil, die je boven het glas uitknijpt zodat de geur over de drank hangt. De bereiding is kort, maar de verhouding bepaalt alles.

Het boek The Savoy Cocktail Book van Harry Craddock wordt vaak genoemd als spiegel van de cocktailcultuur van het hotel. Het is niet vanzelfsprekend dat elk recept uit de bar van Coleman erin terechtkwam, dus lees die bron als context en niet als volledig archief.

Fernet-Branca, de bittere schaduw

Fernet-Branca is een bittere kruidenlikeur uit Milaan, met een sterke en medicinale smaak die veel mensen pas na een paar keer proeven waarderen. In de Hanky Panky is er maar een kleine hoeveelheid van nodig, net genoeg om de zoetheid van de vermout te temperen. Die bittere noot maakt de cocktail droger en complexer dan je zou verwachten van een drankje met zoete vermout. Wie gin met een hartige of droge lijn wil proeven, vindt in de Dirty Martini een ander voorbeeld van die balans.

Het verhaal van de klant

Het bekendste verhaal rond de Hanky Panky gaat over acteur Sir Charles Hawtrey, die volgens de overlevering om iets pittigs vroeg. Coleman zou hem daarop deze cocktail hebben voorgezet. Het is een mooi verhaal, maar de exacte woorden en het moment zijn niet met zekerheid gedocumenteerd, en bronnen verschillen in de details. Lees het dus als een traditie, niet als vastgelegd feit.

Wat we wel zeker weten

Zeker is dat de Hanky Panky aan haar naam wordt toegeschreven en tot op de dag van vandaag wordt gemaakt. De precieze datum van de eerste bereiding is niet vastgelegd. De meeste bronnen zijn het erover eens dat haar invloed vooral in de bar zelf zat, bij de gasten die terugkwamen voor een vertrouwde smaak.

Wat ze heeft nagelaten in de bar van nu

Vandaag staat de Hanky Panky nog steeds op veel cocktailkaarten, vooral in bars die waarde hechten aan klassieke recepten. Bartenders waarderen hem om de droge elegantie en de subtiele bittere lading. Wie de familie van de bittere cocktails verkent, vindt met de Boulevardier een verwant van de Hanky Panky, waarbij bourbon de plek van de gin inneemt.

Wat je ervan proeft

Een Hanky Panky proef je als droog, kruidig en licht bitter, met de zoete ronding van de vermout die net genoeg ruimte geeft. Wil je eerst leren wat gin in een drankje doet, lees dan Is dure gin beter in een gin-tonic? voor een nuchtere kijk op de rol van de gin. Zo leer je gin-cocktails beter begrijpen, van de Aviation tot de Hanky Panky.