Deze 9 Californische chardonnays bewijzen dat de druif niet altijd boterig smaakt

Chardonnay heeft een naam om vanaf te komen. Zeg het woord in een borrelpraatje en je hoort iemand al 'boterig' of 'te houtig' mompelen. Onterecht, zegt wijnwebsite VinePair, want de druif zelf is een lege pagina. Wat je uiteindelijk in het glas krijgt, bepaalt de wijnmaker: in het wijngaard en in de kelder.

Chardonnay staat bekend als een 'blank canvas', een neutrale druif waarbij keuzes over rijping, gisting en vaten veel meer invloed hebben op de smaak dan de druif zelf. Juist in Napa en Sonoma, twee beroemde wijnstreken in Californië, kiezen veel producenten voor die volle, roomboterachtige stijl met veel nieuw eikenhout. Dat drukt een stempel op het imago van de hele staat, ook op de wijnen die daar helemaal niet bij passen.

Wat maakt een chardonnay 'oaky'

'Oaky' betekent dat een wijn duidelijk smaakt naar het eikenhouten vat waarin hij rijpte: denk aan vanille, room, toost en soms een boterachtige romigheid. Hoe nieuwer het vat, hoe sterker die smaak. VinePair selecteerde bewust geen wijnen die volledig in nieuwe vaten rijpten, want dat zijn juist de flessen die het karikaturale beeld van chardonnay bevestigen.

Sommige wijnen op de lijst zagen wel hout tijdens gisting of rijping, maar de houtsmaak blijft op de achtergrond. De druif krijgt de hoofdrol, niet het vat.

Frisse chardonnay uit koele streken

De rode draad in het rijtje is klimaat. Vrijwel alle genoemde wijngaarden liggen in koele, door de oceaan beïnvloede hoeken van Californië, waar de druiven langzamer rijpen en meer zuurgraad behouden. Presqu'ile Winery in de Santa Maria Valley profiteert van de koele zeewind die door het dal wordt getrechterd, en levert een chardonnay (2022, gemiddeld 25 dollar, omgerekend ruim 23 euro) met citrus en honingmeloen op de neus en een knapperige, heldere afdronk.

Ook de Sonoma Coast levert opvallend fris werk. De Failla Sonoma Coast Chardonnay 2022 (34 dollar) combineert jasmijn, citrus en kruiden met een sappige, licht kruidige afdronk. Volgens VinePair is dit een wijn 'die je blijft terugbrengen naar het volgende glas', kortom precies het tegenovergestelde van het zware imago dat de druif achtervolgt.

Deze flessen kun je proberen

Wil je zelf op onderzoek uit? Dit zijn de negen wijnen die VinePair aanraadt voor wie chardonnay eigenlijk niet lust vanwege die boterige, houtige reputatie:

Presqu'ile Winery Chardonnay 2022, Joseph-Jibril Bazzano Vineyard Chardonnay 2024, Failla Sonoma Coast Chardonnay 2022, Pruett Farms Estate Winery Poulet Sautant 2024 (helemaal onbehandeld met hout), Lady of the Sunshine Chene Vineyard Chardonnay 2022 (biodynamisch gecertificeerd), Massican Hyde Vineyard Chardonnay 2022, LIOCO Wine Co. Tidal Break Vineyard Chardonnay 2023, Hirsch Vineyards Estate Chardonnay 2023 en Littorai Wines Sonoma Coast Chardonnay.

De prijzen lopen op van ongeveer 25 dollar tot 75 dollar per fles, dus zeg gerust 23 tot 70 euro als je omrekent. In Nederlandse en Belgische speciaalzaken zijn niet alle namen op voorraad, maar het zijn goede zoektermen als je bij een gespecialiseerde wijnhandelaar staat.

Wat dit voor jou betekent

Het mooiste voorbeeld van hoe misleidend een reputatie kan zijn, is misschien wel de Littorai Sonoma Coast Chardonnay. Die rijpt deels in nieuw hout, deels in gebruikt hout en deels in inox, en de neus belooft bosgrond, vanille en een vleugje boter. Maar de smaak verrast: een felle zuurgraad en pittige citrusnoten maken de wijn juist licht en drinkbaar. VinePair noemt dat 'a bit of a red herring', een knipoog naar hoe een geur je op het verkeerde spoor kan zetten.

Voor Nederlandse en Belgische wijnliefhebbers is de les simpel: laat je niet leiden door het label 'Californische chardonnay' alleen. Kijk naar de streek. Sonoma Coast, de Santa Maria Valley of de Edna Valley leveren, dankzij koele oceaanwinden, een heel ander glas dan het warmere binnenland. Wie chardonnay afschreef na één te zware, boterige ervaring, mist zo een hele reeks frisse, mineralige flessen.

Chardonnay past ook achter de bar

Voor de bartenders onder ons: een frisse, zuurdere chardonnay leent zich prima als basis voor een wijnspritzer of als koele begeleider naast een Espresso Martini bij het diner. Wil je zelf iets fris shaken (het klassieke schudden met ijs voor een gekoelde, geluchte cocktail) in plaats van schenken, kijk dan eens naar ons recept voor de French 75, waar bubbels en citroen dezelfde frisse rol spelen als in deze chardonnays.

Meer weten over ontwikkelingen in de wijnwereld die ook de bar raken? Lees ook over de fine-wine-markt die toe is aan sanering, een verhaal dat laat zien hoe smaak en prijs elkaar soms tegenspreken.