Wat zit er in een Refajo?

De klassieke Refajo bestaat uit gelijke delen licht bier en een zoete, citrusachtige frisdrank zoals Colombiana of, aan de Caribische kust, Kola Román. Je serveert hem ijskoud, eventueel met een scheutje sinaasappelsap of aguardiente.

Waar komt de naam Refajo vandaan?

De precieze oorsprong van de naam staat niet vast, maar het woord wordt in Colombia al decennia gebruikt en is inmiddels ook een werkwoord: 'refajémonos' betekent zoveel als 'zullen we een Refajo drinken?'

Is Refajo hetzelfde als een shandy?

In de basis wel: net als een shandy meng je bier met een frisdrank of limonade. Het verschil zit in de specifieke, zoete en citrusachtige frisdrank die in Colombia wordt gebruikt, wat de Refajo een net iets ander karakter geeft.

Kun je Refajo ook kant-en-klaar kopen?

Ja, in Colombia is de Refajo verkrijgbaar in blik onder de naam Cola y Pola en is daarmee een van de populairste kant-en-klare cocktails van het land.

Refajo: de Colombiaanse biercocktail die van achtertuinfeest tot topbar reikt

Een blikje licht bier, een scheut zoete frisdrank en klaar is de Refajo. Het is misschien wel de eenvoudigste cocktail die je deze zomer tegenkomt, en juist daarom populair van Colombiaanse achtertuinen tot bars die op internationale ranglijsten staan.

Wat is een Refajo eigenlijk?

De klassieke Refajo is niets meer dan gelijke delen licht bier en Colombiana, een frisdrank die zo zoet is dat ze bijna aan cremesoda doet denken, met een vleugje citrus en kauwgom erdoorheen. In Nederland ken je dat soort smaak misschien van Inca Kola, voor wie weleens in Zuid-Amerika heeft rondgereisd. Op de Caribische kust van Colombia grijpt men vaker naar Kola Román, een lokale variant. Het resultaat is in beide gevallen hetzelfde: een ijskoude, licht bubbelende dorstlesser die niet moeilijk doet.

Het woord Refajo is in Colombia inmiddels net zo goed een werkwoord als een drankje. 'Refajémonos?', oftewel 'zullen we refajo'en?', is een doodnormale vraag op een hete middag. Zo beschrijft schrijfster Carley Rojas Avila het ook in het oorspronkelijke artikel van Punch, waarin ze de drank voor het eerst leert kennen op een boerderij in de bergen bij Medellín.

Een drankje met geschiedenis en sociale lijm

Refajo bestaat al zeker drie tot vier decennia in Colombia, vertelt antropoloog Luis R. Vidal van de Colegio Mayor de Antioquia in Medellín, die eten, drinken en cultuur bestudeert. Het begon als praktische oplossing: een manier om de biervoorraad te rekken, een verkoelend middel tegen de hitte en, niet onbelangrijk, een geliefd middel tegen een kater.

Refajo is een sociale drank in de kern, een die we associëren met grote bijeenkomsten, feesten en samen zijn.

Luis R. Vidal, antropoloog

Dat sociale karakter is precies waarom de Refajo zo hardnekkig populair blijft. Het is een drankje dat je niet alleen drinkt, maar deelt: bij een barbecue, op een verjaardag, of gewoon omdat de zon schijnt. Vergelijk het met hoe Nederlanders en Belgen massaal de Aperol Spritz omarmden: laagdrempelig, licht en gemaakt om in groepen te delen.

Van achtertuin tot blikje: Cola y Pola

De Refajo is thuis begonnen, maar staat inmiddels ook op restaurantkaarten, waar hij per kan wordt geschonken naast stevige gerechten als cazuelas vol bonen, stoofpotten en knapperige reepjes buikspek. De drank is zelfs de sprong naar het blikje gemaakt: onder de naam Cola y Pola, waarbij 'pola' Colombiaans straattaal is voor bier, is de Refajo een van de eerste kant-en-klare cocktails van het land geworden. Je vindt het blikje inmiddels in bijna elke Colombiaanse buurtsuper.

Voor de thuisbartender is er volop ruimte om te variëren: een scheutje sinaasappelsap, fruit als garnish (de eetbare of decoratieve versiering op je glas), een scheut aguardiente voor wie meer pit wil, of simpelweg de verhouding bier en frisdrank aanpassen tot het precies goed zoet is.

Zo proef je het verschil: Refajo in de bar van World's 50 Best

Terwijl Colombia's barscene groeit en bartenders steeds meer met techniek experimenteren, valt de Refajo juist op door zijn eenvoud. Bij Bar Carmen in Medellín, dat vorig jaar voor het eerst op de lijst van World's 50 Best Bars verscheen, ziet bardirecteur Maycoll Tobón daar juist een kans in.

Tobón maakte eigen versies van de Refajo met uitsluitend Colombiaanse ingrediënten voor het proeverijmenu van de bar. Geen zoete frisdrank uit de fles, maar lokale ambachtelijke bieren gecombineerd met minder bekende tropische vruchten als passievrucht, gulupa en granadilla.

Er is zoveel waarde in de manier waarop de Refajo mensen bij elkaar brengt. Het is een onderdeel van de Colombiaanse cultuur dat mensen over alle sociale lagen heen verenigt, en dat is iets om vast te houden.

Maycoll Tobón, bardirecteur bij Bar Carmen

Wat dit voor jou betekent

Je hoeft geen ingewikkelde techniek te leren om een Refajo te maken, en dat is precies het punt. Pak een licht bier, een frisdrank met een vleugje citrus of cremesoda-achtige zoetheid, en giet ze in gelijke delen bij elkaar over ijs. Wil je toch iets verfijnder aan de slag, kijk dan eens naar hoe je thuis met fruitige twists kunt spelen, zoals bij een Berry Fizz, en pas dat idee toe op je eigen Refajo met een scheutje vers sap of een blaadje munt.

Het mooiste aan de Refajo is misschien wel dat hij bewijst dat een goede cocktail niet per se ingewikkeld hoeft te zijn. Soms is de beste drank aan de bar, of in je eigen achtertuin, gewoon twee dingen die je toch al in huis hebt.

Op basis van berichtgeving van Punch. Bewerkt en gecontroleerd door de redactie.

Begrippen in dit artikel

Wat is spritz? Een spritz is een lichte, bruisende aperitiefcocktail van een bittere likeur, mousserende wijn en bruisend water, geschonken op veel ijs. De bekendste is de Aperol Spritz.