Waarom verzamelaars van zeldzaam ambachtelijk bier nu spijt hebben van hun kelder

Een groep dertigers en veertigers verzamelt zich in een appartement in San Francisco, in vlinderdasjes en bretels, met indiefolk uit 2012 op de achtergrond. Ze noemen het zelf gekscherend een aflevering van Portlandia die niemand ooit heeft gezien. Wat ze samenbrengt, is geen nostalgie naar hipstermode, maar iets veel tastbaarders: flessen bier van tien, vijftien jaar oud die eindelijk opengetrokken moeten worden.

Gastheer Wes Leslie noemt het zijn 'expired craft beer party', een feestje om verlopen ambachtelijk bier eindelijk weg te werken. Op tafel staan onder meer een 2015-fles Stickee Monkee van Firestone Walker, een Scarface Imperial Stout van Speakeasy Ales & Lagers en een veertien jaar oude Black Albert van De Struise Brouwers, ooit gezien als een van de beste stouts ter wereld. Zoals VinePair beschrijft in het oorspronkelijke artikel, smaakte lang niet alles nog even goed als toen het van de vulband kwam.

Hoe bierverzamelen een hype werd

Begin jaren 2010 was ambachtelijk bier in de Verenigde Staten wat cocktails nu voor veel Nederlandse en Belgische liefhebbers zijn: een wereld om in te duiken, te bestuderen en trots over te vertellen aan wie het maar wilde horen. Sites als BeerAdvocate publiceerden een felbegeerde lijst met de honderd beste bieren ter wereld, en die lijst werd voor duizenden bierliefhebbers een soort spoorboekje.

Wie serieus meedeed, reisde het land door voor jaarlijkse releases, stond in de rij voor speciale brouwsels en smokkelde koffers vol Cantillon-lambiek mee uit België. Flessen als Pliny the Elder en Pliny the Younger van Russian River Brewing, Kentucky Breakfast Stout van Founders en de bijna legendarische Westvleteren XII van de Sint-Sixtusabdij, zonder etiket en amper te krijgen buiten het klooster, werden handelswaar met status.

Van kelder tot boekenplank: hoe je eigen verzameling groeit

De auteur van het VinePair-stuk herkent zichzelf in dat verhaal. Hij begon met zesjes Brooklyn Lager en Duvel, dronk ze leeg voor het weekend voorbij was, maar raakte gaandeweg geobsedeerd. Kratten Bourbon County Brand Stout van Goose Island, een complete jaargangenreeks 12 Days of Christmas van The Bruery, flessen Dark Lord die hij persoonlijk ophaalde in Indiana: het stapelde zich op, eerst op de vloer van een kast, later gewoon tussen de boeken op de plank.

Toen hij in 2012 ging samenwonen, kreeg die verzameling eindelijk een vaste plek. Precies op het moment dat de hype op zijn hoogtepunt was, met wekelijkse releases, festivals en steeds hogere prijzen, kon hij het zich ook permitteren om flessen weg te leggen in plaats van open te trekken.

Wat er mis gaat als bier te lang wacht

Anders dan wijn is bier meestal niet gemaakt om te rijpen. Hoge alcohol, houtlagering of wilde gisting kunnen een fles een tijdje goed doen, maar op een gegeven moment kantelt de smaak: fruit verdwijnt, oxidatie neemt de overhand en wat ooit fris en complex was, wordt plat en muf. Bierkenner Patrick Dawson schreef al eerder uitgebreid over deze mythes rond bier bewaren, en de conclusie is telkens hetzelfde: een enkel jaartje extra kan een stout of quadrupel juist ten goede komen, maar na een decennium is de kans groot dat je vooral teleurstelling proeft.

Christopher Nyren, een 48-jarige verzamelaar uit Chicago, kan erover meepraten. Hij bouwde vanaf 2014 een complete collectie op van elk 'groot' bier dat Goose Island ooit uitbracht, inclusief illegale kopieën, en bewaart tachtig flessen zeldzame lambiek, waaronder een geboortejaarfles Cantillon uit 1977, in een zelfgebouwde wijnkoelkast in een oude kernbunker onder zijn huis.

Nyren schat dat hij zo'n 12.500 dollar (ruim 11.000 euro) uitgaf aan de bierflessen die nu in zijn kelder staan. Hij weet dat hij daar op de tweedehandsmarkt allang niet meer de helft van terugkrijgt, simpelweg omdat bijna niemand nog zeldzaam bier koopt.

Waarom de handel is opgedroogd

De piek van de bierhype viel samen met een cultuur van ruilen en doorverkopen die sterk leek op de handel in vintage wijn, met hazy IPA's die als aandelen werden verhandeld en lambieken die per vat als investering werden gezien. Toen de coronapandemie kwam, verloren veel verzamelaars, waaronder de auteur zelf en Wes Leslie, hun interesse in bier en verschoof hun aandacht naar cocktails. Wat overbleef, waren kelders vol flessen zonder aankoop, zonder ruilpartner en zonder markt.

Wat dit betekent voor de Nederlandse en Belgische bierliefhebber

In Nederland en België speelde dezelfde dynamiek zich op kleinere schaal af, met speciaalbierwinkels en flessenruil rond namen als Cantillon en Westvleteren. Het Amerikaanse verhaal is vooral een waarschuwing: een fles wegleggen omdat hij zeldzaam is, is iets anders dan een fles bewaren omdat hij er beter van wordt. Wie zelf nog een kelder vol verlopen bier heeft staan, kan een lesje trekken uit de cocktailwereld: net als een goede spirit is de beste fles vaak gewoon de fles die je nu opentrekt, niet die je bewaart voor over tien jaar. Wil je zelf iets fris in het glas, dan kun je die energie beter steken in een klassieker als de Old Fashioned of een frisse Boulevardier, dranken die juist wél goed blijven zolang de ingrediënten in de fles zitten en niet in het glas.