Bewust drinken is de nieuwe trend achter de bar: waarom minder alcohol niet minder smaak betekent

Minder drinken is niet hetzelfde als minder plezier. Dat is de kern van wat de Australische topbartender Tanguy Charbonnet betoogt in zijn essay over bewust drinken, en het is een gedachte die net zo goed aan een Nederlandse of Belgische bar opgaat.

Charbonnet, verkozen tot Australian Bartender of the Year 2025, schrijft dat kunstmatige intelligentie inmiddels van alles kan, maar geen goed drankje kan maken. Wat het wel kan: laten zien dat de wereld verandert, en snel ook. Steeds meer gasten kiezen bewust voor minder alcohol, of helemaal geen alcohol, zonder dat ze de smaak, de sfeer of het ritueel van een avondje uit willen inleveren.

Wat de cijfers over alcoholgebruik laten zien

De cijfers die Charbonnet aanhaalt komen uit Australië, maar het patroon is herkenbaar. Volgens het Australisch Instituut voor Gezondheid en Welzijn daalde de beschikbare hoeveelheid pure alcohol daar in 2023-2024 met 3,7 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Per hoofd van de bevolking ging het van 10,5 naar 9,8 liter, ongeveer vijf flessen rode wijn per persoon per jaar minder. De grootste daling zat in sterke drank: min 6,3 procent, een trendbreuk na jaren van groei.

Onderzoek van de Australische organisatie DrinkWise laat zien dat 96 procent van de drinkers minstens één vorm van matiging toepast: minder drinken als je rijdt, kiezen voor een alcoholvrij alternatief, of afwisselen tussen alcoholische en alcoholvrije drankjes op één avond. Vergelijkbare signalen zie je terug bij Nederlandse brancheorganisaties en horecaondernemers, die de vraag naar alcoholvrije bieren, wijnen en cocktails jaar op jaar zien groeien.

Niet alleen een zaak van Generatie Z

Veel experts wijzen naar Generatie Z als aanjager van deze verschuiving. Charbonnet nuanceert dat: hij ziet bewust drinken bij alle leeftijden, niet als jongerending maar als bredere cultuuromslag. Gasten van veertig of zestig kiezen net zo vaak voor een drankje zonder kater achteraf, gewoon omdat het lekker is en bij het moment past.

Wat dit betekent voor de bar

Bars over de hele wereld spelen hierop in door hun signature serves, de kenmerkende cocktails van het huis, zowel met als zonder alcohol te schenken. Dat vraagt meer van een bartender dan een simpele omruiling van gin voor water. Een goede alcoholvrije versie van een klassieker vraagt om een andere opbouw: meer aandacht voor zuur, bitter, textuur en kruiden, omdat de warmte en body van alcohol wegvallen.

Denk aan een alcoholvrije Aperol Spritz die zijn bittere frisheid haalt uit kruiden en schil in plaats van uit de likeur, of een Nojito waarin munt en limoen het werk doen dat normaal gesproken rum doet. Ook de Virgin Mule en de Virgin Mojito laten zien dat een drankje zonder alcohol net zo goed structuur en verrassing kan hebben.

Zo proef je het verschil tussen slap en verfijnd

Charbonnet benadrukt dat gezondere keuzes verder gaan dan alcoholvrij bier of wijn. Low-ABV cocktails, alcoholvrije spirits en doordachte mocktails bieden volgens hem juist ruimte voor creativiteit. Waar een matige mocktail al snel voelt als limonade met een garnish, het versiering op het glas, kan een goed doordachte versie net zo complex en gelaagd zijn als het origineel met alcohol.

Dat vraagt om dezelfde technieken die bartenders al kennen: shaken voor lucht en textuur, zuren balanceren, bitterheid opbouwen met kruiden of schil. Proef je het verschil tussen een haastig sapje en een drankje waar net zoveel denkwerk in zit als in een Negroni? Dat verschil is precies waar de vraag naar bewust drinken op leunt.

Wat dit voor jou als gast betekent

Voor de Nederlandse en Belgische bar betekent deze trend vooral dat een avondje uit niet langer een keuze is tussen alles of niets. Je kunt een avond openen met een cocktail met alcohol en afsluiten met een verfijnde alcoholvrije variant, zonder dat je gevoel hebt dat je iets inlevert. Steeds meer bars nemen dat serieus in hun kaart op, met evenveel aandacht voor de alcoholvrije kant als voor de klassiekers.

Charbonnets conclusie is simpel: goede drankjes hebben geen alcohol nodig om bijzonder te zijn. Wat ze wel nodig hebben, is een bartender die evenveel moeite steekt in balans en smaak, of er nu wodka in zit of niet.

Begrippen in dit artikel

• Wat is mocktail? Een mocktail is een cocktail zonder alcohol: dezelfde opbouw, techniek en presentatie als het origineel, maar met alcoholvrije ingredienten. De naam komt van mock, het Engelse woord voor nagemaakt.
• Wat is spritz? Een spritz is een lichte, bruisende aperitiefcocktail van een bittere likeur, mousserende wijn en bruisend water, geschonken op veel ijs. De bekendste is de Aperol Spritz.