Schotse distilleerderij Levenbank stookt whisky van West-Afrikaans graan fonio

Er komt een nieuwe smaak aan bij graanwhisky, en die komt niet van de Schotse velden maar helemaal uit West-Afrika. Levenbank Distillery gebruikt voor het eerst fonio, een oeroud en droogtebestendig graan, in een nieuwe reeks graanwhisky's.

Wat is fonio precies?

Fonio is een klein, rond graan dat al eeuwen wordt verbouwd in landen als Senegal, Mali en Guinee. Het geldt als een van de oudste gecultiveerde graansoorten van Afrika en groeit op grond waar veel andere gewassen het niet redden: droog, arm en heet. In West-Afrikaanse keukens duikt het op in couscous, porridge en brood, vaak omdat het snel gaart en licht verteert.

Voedingskundig staat fonio bekend als een graan met een gunstig aminozuurprofiel en het is van nature glutenvrij. Buiten Afrika werd het lange tijd vooral gezien als een nichegraan voor gezondheidswinkels. Dat een Schotse whiskystokerij het nu oppakt, is dus best opmerkelijk.

Waarom graanwhisky, en waarom fonio?

Graanwhisky verschilt van de bekendere single malt: waar malt whisky wordt gestookt uit gemoute gerst, gebruikt graanwhisky vaak maïs, tarwe of andere granen, meestal in een continue distillatie-installatie. Het resultaat is doorgaans zachter en lichter, en wordt in Schotland traditioneel veel gebruikt als basis voor blended whisky's.

Door fonio te gebruiken, verlaat Levenbank Distillery de vertrouwde route van gerst, tarwe en maïs. Volgens de aankondiging draait het om een reeks graanwhisky's waarin fonio voor het eerst wordt ingezet in het stookproces, iets wat binnen de Schotse whiskywereld nog niemand op deze manier heeft gedaan.

Wat je nog niet weet over de nieuwe reeks

Concrete details over smaak, rijping of releasedatum zijn er op dit moment nog niet. Wat vaststaat: het gaat om een serie, geen eenmalige stunt, en fonio wordt voor het eerst binnen het distillatieproces van de stokerij gebruikt. Voor de rest is het nog even afwachten tot de eerste flessen daadwerkelijk op de bar staan.

Dat past bij een bredere beweging in de whiskywereld: stokerijen zoeken steeds vaker naar granen buiten het klassieke rijtje gerst, tarwe, rogge en maïs. Elk graan brengt een ander suikerprofiel en een andere textuur mee naar de wortel, en dus ook naar het uiteindelijke glas.

Wat dit betekent voor de Nederlandse en Belgische bar

Voor de gemiddelde borrelaar verandert er voorlopig niets: deze whisky staat nog niet in de schappen bij ons. Maar voor bartenders en whiskyliefhebbers is het wel het volgen waard. Nieuwe graansoorten leveren op termijn nieuwe bouwstenen op voor cocktails waarin whisky de hoofdrol speelt, denk aan een stevige Whiskey Sour of een klassieke Old Fashioned, waar elke nuance in het basisdestillaat doorklinkt.

Mijn inschatting, en dat is puur een mening: een graanwhisky op basis van fonio zal waarschijnlijk lichter en subtieler smaken dan een klassieke maiswhisky, met misschien iets nootachtigs of aards dat je ook in fonio-gerechten proeft. Bevestiging krijgen we pas als de eerste flessen daadwerkelijk geproefd kunnen worden.

Zo blijf je op de hoogte

Fonio als whiskygraan is voor Schotland nieuw terrein, en dat maakt het interessant om te volgen. Wordt het een curiosum voor een klein groepje verzamelaars, of de eerste stap naar een breder aanbod van whisky's met Afrikaanse granen? Voorlopig is het wachten op meer nieuws vanuit Levenbank Distillery zelf.