Benromach 12 Year Old krijgt een zeldzame 10: dit maakt deze sherry-whisky zo goed

Een whisky die een perfecte 10 scoort, dat gebeurt niet elke week. Whiskykenner Phil Dwyer noemt de nieuwe Benromach 12 Year Old zijn whisky van het jaar, en legt in The Whiskey Wash haarfijn uit waarom.

De fles komt uit het Schotse Speyside, rijpte volledig op eerstevulling oloroso-sherryvaten (vaten die eerder sherry bevatten en daardoor extra smaak afgeven) en wordt gebotteld op 46 procent alcohol. Geen kunstmatige kleurstof, niet kil gefilterd, en met een prijs van ongeveer 45 pond, omgerekend zo'n 52 euro, blijft hij ruim onder de 50 pond die veel bijzondere whisky's kosten.

Wat maakt deze Benromach 12 Year Old zo bijzonder

Dwyer schrijft dat hij zijn voorliefde voor het merk niet verbergt. Hij bezocht de distilleerderij, was er al fan van, en kwam er nog enthousiaster vandaan. Toch verraste de score hem zelf het meest: dit is de eerste whisky die hij dit jaar een volledige 10 geeft.

Wat volgens hem het verschil maakt, is balans. Veel sherry-gerijpte whisky's smaken vooral naar sherry zelf, alsof je een glas versterkte wijn drinkt met een vleugje graan. Bij de Benromach 12 blijft de kern van de whisky overeind terwijl de sherry er juist laagjes aan toevoegt.

Zo proef je het verschil

Op de neus komt meteen kers en rook, opvallend rokeriger dan je van Benromachs gebruikelijke stijl zou verwachten. Daaronder schuilen chai-thee, vla, honing, versgebakken gebak, een vleugje gezouten vleeswaren door de rook, en een frisse toets citroenolie.

Op de tong ontvouwt zich volgens Dwyer een hele reis. De rook slaat als eerste toe, dichter dan je zou verwachten bij een veenrook van rond de 12 ppm (parts per million, een maat voor de intensiteit van de rooksmaak). Daarna komen kers, pruim en cranberry, gevolgd door bruine suiker, kaneel en boterig gebak. Een vleugje geroosterde espresso en opnieuw die citroen maken het plaatje compleet, voor een droge, wasachtige afdronk die rook en citrusolie achterlaat, als kauwgum die net lang genoeg aan je tanden blijft plakken.

Wat dit voor jou betekent

Voor de Nederlandse en Belgische whiskyliefhebber is dit vooral goed nieuws voor de portemonnee. Een leeftijdsaanduiding, natuurlijke kleur, niet kil gefilterd en 46 procent alcohol zijn kenmerken die je normaal bij flessen van 70 tot 90 euro verwacht. Dat Benromach dit voor omgerekend ruim 50 euro voor elkaar krijgt, maakt de fles volgens Dwyer moeilijk te verslaan op prijs-kwaliteit.

Hij vergelijkt de nieuwe 12 met de bekende Benromach 15, die hij al jaren omschrijft als een whisky die precies smaakt zoals Schotse whisky hoort te smaken. De 12 doet volgens hem hetzelfde, maar dan goedkoper en met een hogere sterkte.

Een stukje achtergrond bij sherryrijping

Sherryvaten zijn al eeuwenlang favoriet bij Schotse whiskystokers. Oorspronkelijk werden ze simpelweg hergebruikt omdat lege sherryvaten na transport uit Spanje goedkoop en beschikbaar waren. Pas later ontdekten stokers dat de vaten zelf smaak doorgeven: noten, gedroogd fruit, kruiden, en in dit geval dus kers en gebak. Eerstevulling oloroso-vaten, zoals bij deze Benromach gebruikt, geven het sterkste karakter af omdat ze nog niet eerder voor whisky zijn gebruikt.

Dat dit soort vaten tegenwoordig schaars en duur zijn, maakt de prijs van deze fles nog opvallender. Veel merken verwerken dergelijke sherryrijping in flessen die het dubbele of meer kosten.

Is deze whisky de aanschaf waard

Dwyer is helder over zijn conclusie: hij kocht zelf al een tweede fles en deelde de eerste al uit aan vrienden, wat volgens hem het beste bewijs is. Zijn oproep aan lezers is simpel: kun jij een fles noemen die op dit prijspunt beter presteert?

Wie liever eerst thuis experimenteert voordat hij aan Schotse single malt begint, kan trouwens ook met whisky shaken: een Whiskey Sour laat zien hoe veelzijdig het spul achter de bar is, ook buiten het borrelglas.