Dry, neat of dirty: dit betekent de geheimtaal van de bartender

Sta je aan een drukke bar en hoor je de gast naast je iets bestellen als 'stiff' of 'on a mist', dan lijkt het even alsof je een andere taal binnenstapt. Toch is die taal simpel te leren, en handig ook: met de juiste woorden krijg je precies het drankje dat je wilt, in plaats van iets wat er toevallig op lijkt.

VinePair zette vijftien van de meest gehoorde bartermen op een rij. Sommige zijn logisch, andere klinken bijna als het tegenovergestelde van wat ze betekenen. Reden genoeg om ze hier voor je te vertalen naar iets wat je morgen meteen kunt gebruiken.

Droog, nat of vies: de taal van de martini

Geen cocktail lokt zoveel bestelvarianten uit als de Martini. Vraag je om 'm dry, dan bedoel je niet dat er niets in zit, maar juist dat er weinig tot geen vermout bij komt: hoe droger, hoe boozier. 'Extra dry' of 'bone dry' betekent dus bijna pure gin of wodka met een vleugje vermout. Wil je juist meer vermout, dan bestel je 'm 'wet'. En 'dirty' voegt olijfpekel toe, met graduaties van 'a little dirty' tot 'filthy' voor wie echt van de zilte kant houdt. Wie het zelf wil proberen: onze Martini Dry is een prima startpunt om met de verhoudingen te spelen.

Zo wil je het geserveerd: neat, on the rocks en up

'Neat' betekent puur en simpel: de spirit op kamertemperatuur, zonder ijs, zonder mixer, zonder poespas. 'On the rocks' is het tegenovergestelde: over ijsblokjes in een rocks glass, zodat je drankje langzaam verdunt terwijl je het opdrinkt. Vraag je om iets 'up', dan krijg je een gekoeld drankje zonder ijs, geserveerd in een gestoken glas zoals een martiniglas, Nick & Nora of coupe. En met 'mist' bedoel je een spirit over fijngestampt ijs, zoals een 'whiskey on a mist'.

Een 'finger' is dan weer geen exacte maat maar een grappige vuistregel uit de oude bar: de bartender houdt een vinger horizontaal tegen het glas en schenkt tot dat niveau. Handig als je geen jiggermaatje bij de hand hebt, minder handig als je bartender kleine handen heeft.

Shaken of stirred: waarom de bereiding uitmaakt

'Shaken' wil zeggen dat de ingrediënten in een shaker worden geschud tot ze goed gemengd en luchtig zijn. Deze techniek werkt vooral goed bij cocktails met citrussap, zoals de klassieke Whiskey Sour, waar het schudden voor die kenmerkende schuimkraag zorgt. 'Stirred' is de rustige tegenhanger: ingrediënten gaan in een roerglas, met of zonder ijs, en worden zachtjes geroerd tot ze gekoeld en gemengd zijn. Het resultaat is zijdezachter en minder luchtig, precies wat je wilt bij stevige, drankgerichte klassiekers als de Negroni of Old Fashioned.

Sterk, slank of budgetvriendelijk: modificaties die je drankje veranderen

Vraag je om iets 'stiff', dan wil je meer alcohol in verhouding tot de andere ingrediënten: een steviger drankje zonder dat het glas groter wordt. Het omgekeerde is 'skinny', waarbij de bartender minder suiker of siroop gebruikt voor een lichtere versie, zoals een Skinny Margarita. Bestel je een 'well' drink, dan krijg je spirits uit de standaardvoorraad van de bar, de flessen die binnen handbereik staan. Dat kan een simpele Vodka Soda zijn, maar ook een Old Fashioned gemaakt met de huisspirit in plaats van iets exclusiefs.

Dan is er nog de 'rinse', een klein theatraal moment achter de bar: de bartender schenkt een scheutje van een krachtige spirit of likeur, zoals absint of rokerige Schotse whisky, in het glas, zwiert het rond zodat de wand ermee bedekt raakt, en giet de rest weer weg. Zonde? Niet echt: die dunne laag geeft de uiteindelijke cocktail een extra laag complexiteit. En wil je helemaal geen alcohol, dan bestel je een 'virgin' versie, waarbij de alcoholische ingrediënten worden vervangen door zero-proof alternatieven, zoals bij een Virgin Mojito of Virgin Pina Colada.

Wat dit voor jou betekent aan de Nederlandse of Belgische bar

Veel van deze termen komen rechtstreeks uit de Angelsaksische barwereld, maar duiken steeds vaker op in Nederlandse en Belgische cocktailbars, zeker in steden met een levendige cocktailscene. Ken je de woorden, dan bestel je preciezer en voorkom je een drankje dat toch net anders smaakt dan je in gedachten had. Twijfel je toch, vraag het gewoon: een goede bartender legt het je graag uit, zonder je het gevoel te geven dat je iets had moeten weten.

En mocht je thuis willen oefenen met de verhoudingen tussen dry en wet, of tussen shaken en stirred, dan is een simpele Manhattan of Boulevardier een leuke plek om te beginnen. Proef je het verschil tussen een dry en een wet versie? Dat leer je alleen door het gewoon te proberen.